Categorieën

Splôô, duur de ôôg’n van A.J. Goldstein

Vuur honderd joar trugge löp ter à ne hard’n weg noar Roalte, via het Neerdarp en Splôô. De weg geet ne hèèl’n eine ôônderlangs ’n Hoolterbarg. Veerderop zeej’ oaverà deepe waag’nspoers in de zààndwèèg’n, met der neuis een fietspad. De Helhuuzerweg breg oe, al wààndelend, duur de buurtschap, met de naam “de Helle”, noar Hoarle. Dat disse buurte de “Helle” is, kump vermoedelijk duur het gegèèm’n, dat alles hier woest en onbewonbaar was. Ie mônn’n bes wà lef hemm’n um disse woestenij tut oen thuus te maak’n.Toen der zô gangswieze huuze wörd’n ebouwt, wörd’n de schrale grôônd um etèuvert tut vruchtbaar làànd.

Aw we de weg noar Roalte volgt, komme wiej langs de schoole met de ôônderwiezerswonning van Splôô. Het lig ter hèèmoa àllèène, verstopt tuss’n de lekker roekende denn’nbuskes. Ie vroagt oe of, of het gen wieshèid zôl wèè, um de bleeknèuskes uut de grôôte stad hier in de Boschschoole, wat wiesheid op te loat’n doon en de rest van de tied, die gezôônne denn’nlôch op te loat’n snoem’n, um wier wat krach op te doon. Wis en waarachtig zôll’n ze der van opknapp’n. Nen èine veerder geet de weg langs boerderieje “De Ulft”, woet vlakbiej, vuur een paar joar trugge, een niej darp is ekömm’n, Niej Hèèt’n.

Zie hebt er ne Rooms Katholieke karke en ne schoole neer ezet. Veerderop köj’ noar Hèèt’n of, völle mèuier, duur ’t zàànd noar de machtig môôie natuur van het kasteel van Schôôn Hèèt’n. Wiej volgt de harde weg van Splôô noar ’n Diekerhook, goat biej de èèrste zààndweg rechts en dan komt biej een paar boerderiej’n, diet wordt an egèèm’n as de “Braakmansplaats’n.” Net an de ôôstkàànte doarvan lig ne hèugte begreuit met eek’n, diet ze “de Zandwal” neumt. Het is een paradijsje vuur knien’nvangers. Het is ontstoane duurdet de vroggere boer ziene bezitting’n ofscharmd’n met gevlöcht’n twieg’n.

Hij bereik’n doarmet twei dinge, de beeste van de buur’n kamm’n neet op ziene grôônd en hij vuurkwam zààndverstoeving’n. Vrogger was het um de schoole ééne grôôte woestenij. Doar wol gen bôôm, struuke of grassprietje greui’n. Kwam de wind uut het Ôôst’n, dan wèèj’n het zàànd de kale vlakte op en blèèf vuur een gedeelte ligg’n biej Broakman vuur’n hof. Det gung zô joar’n vedan tut de hèugte diet het noe hef. De zààndverstoeving wörd’n vast eleg duur bebossing en ’n Zààndwal wörd’n in epot met jonge eek’n. Van verstoem’n hàj’ doarnoa gen las meer. Ôk de uutwarking van kunsmest hef hier an met e warkt. Op de schrale vlaktes van vrogger stoat noe môôie boer’nbedriem’n.

Hèèl bizunder mag word’n eneumt, det op de boerderieje van G. Haarman hèèl vrogger een klooster hef estoane. Biej het gladmaak’n van de grôônd doar in 1922, is ter nog hèèl wat puun noar boam’n ekömm’n.